Cách học từ vựng tiếng Anh: điều người học khác đã thử, cái nào giữ được, cái nào bỏ

Học từ vựng tiếng Anh hôm nay, tuần sau đã quên gần hết. Những người viết về chuyện này chia thành hai phe. Một phe nói vài nghìn từ đầu tiên chỉ có cách học thuộc. Phe kia đã bỏ học thuộc và chỉ học từ khi đọc và xem. Cả hai đều có lý, và bài viết đáng đọc nhất thường đến từ những người đã thử cả hai.

Trang này gom lại cách làm mà người học đã chia sẻ, giữ nguyên các con số trong bài gốc.

Trên giấy: hai cách và giới hạn của chúng

Gấp giấy. Một trong những cách được lưu nhiều nhất không cần ứng dụng: gấp tờ giấy ba lần, cột đầu viết từ tiếng Anh, cột sau tự nhớ và viết nghĩa rồi sửa, sau đó chỉ nhìn nghĩa để viết lại từ tiếng Anh rồi sửa, cứ thế lặp lại. Phát âm thì nghe trước. Bình luận được thích nhiều nhất bổ sung một bước: đưa các từ trong ngày cho AI viết thành một đoạn văn ngắn, rồi học lại chúng trong ngữ cảnh. Khi có người hỏi một từ nhiều nghĩa thì học nghĩa nào, câu trả lời là học hết, kèm câu ví dụ.

Bốn cột. Một người khác vừa đọc vừa chép ở cột một, nhìn cột một để tự viết từ loại và nghĩa ở cột hai, nhìn cột hai để viết lại từ tiếng Anh ở cột ba, tổng cộng ba lượt, và kể rằng nhờ vậy chưa đến hai mươi phút đã nhớ khoảng ba mươi từ, trong khi trước đây mười phút mới được hai từ. Nhưng một bình luận hơn trăm lượt thích phản bác: con của họ dùng đúng cách đó bốn lượt, ba tiếng mà không nhớ nổi 40 từ. Một phụ huynh khác lại kể con kiên trì một tháng nhớ được hơn hai trăm từ. Cùng một cách, hiệu quả rất khác nhau.

Với ứng dụng: những chuỗi ngày dài cho thấy gì

Con số đáng tin nhất về ứng dụng đến từ người đã học liên tục hàng trăm ngày.

• 1.022 ngày liên tục, chỉ bật luyện chính tả sau 7.000 từ. Một người chia sẻ bảng thống kê: đã học 8.880 trên 10.001 từ của một bộ từ vựng SAT, tổng cộng 20.948 từ, có ngày học 534 từ trong 100 phút. Lời khuyên của người đó: lúc đầu tắt phần gõ chính tả, với từ thông dụng chỉ cần nhận ra nghĩa đầu tiên, chia bộ từ thành từng nhóm 100 từ và đi lại nhiều lượt. Khoảng lượt thứ năm, thứ sáu, khi việc học từ mỗi ngày không còn cần đến ý chí, mới bật chính tả. Thứ tự là: nhận ra, nhớ chắc, rồi dùng được.
• Bỏ sau 414 ngày. Một người khác bắt đầu với mười phút trên tàu điện ngầm mỗi sáng. Phần ôn tập dồn lại đến mức mười phút không còn đủ; dù đã giảm xuống mười từ mới mỗi ngày vẫn mất gần nửa tiếng. Lý do bỏ: một từ đã học và đã ôn xong hẳn, gặp trong văn bản thật vẫn không nhận ra. Giờ người đó đọc web bằng tiện ích dịch song ngữ trên trình duyệt, gặp từ lạ thì tra, và tin rằng từ thông dụng sẽ tự ở lại.
• Bỏ sau 299 ngày. Đến 4.416 trên 5.563 từ của danh sách thi, với mục tiêu mỗi ngày 150 từ mới và 300 từ ôn, một người nữa bỏ ứng dụng. Lý do: những từ hay nhầm càng học càng nhầm, và khi làm bài đọc thật thì ngay cả từ khóa của bài cũng không nhận ra. Cách mới: tự viết tay học kỹ lại các từ cốt lõi một lượt. Một bình luận gợi ý học bản xếp ngẫu nhiên trước, rồi mới học bản theo thứ tự chữ cái, để phân biệt các từ trông giống nhau.

Một bài viết dài còn có hai quy tắc khi dùng ứng dụng. Thứ nhất, một ngày lướt 200 từ hiệu quả hơn nhiều so với bốn ngày, mỗi ngày 50 từ: gặp nhiều lần, nhanh, thay vì ít lần mà kỹ. Thứ hai, tránh dạng trắc nghiệm chọn nghĩa, vì loại trừ cũng đoán đúng được và khiến bạn tưởng mình đã biết. Tốt hơn là ứng dụng chỉ hiện từ và để bạn tự đánh giá mình có biết hay không.

Tăng nhanh đến mức nào

Một vài con số, giữ nguyên như trong bài gốc:

• Từ hơn 8.700 lên 10.000 từ trong chưa đến 40 giờ, với danh sách 20.000 từ thông dụng nhất (COCA) đã đi đến từ thứ 8.600. Tuần đăng bài là 15 giờ 10 phút, trong đó 220 phút ôn và 690 phút học từ mới.
• Từ khoảng 5.000 lên 25.000 từ trong vài tháng. Sau đó, chính những cách trước kia thất bại, như học theo gốc từ hay đọc sách kèm từ điển, lại có tác dụng. Các mốc trong bài: trên 8.000 từ thì gốc từ bắt đầu hữu ích, trên 20.000 từ thì đọc tiểu thuyết trôi chảy và hầu như không cần học từ riêng nữa.
• Một người học tiếng Nhật dùng Anki, tổng thời gian tương đương 26 ngày (624 giờ), học hết từ vựng N5 đến N1, gần 15.000 từ, tự đánh giá nắm được tám, chín phần. Ban đầu mỗi ngày 30 đến 40 từ mới, sau tăng lên 60, có ngày học bốn, năm tiếng. Những người được người này giới thiệu Anki đều bỏ cuộc vì quá tốn thời gian.

Và một lời cảnh báo hay gặp: giữa 10.000 và 20.000 từ là một vực sâu. Một người làm bài kiểm tra từ vựng hằng tháng, sau nhiều lượt học các bộ từ cho kỳ thi TEM-8, IELTS và GRE, vẫn mắc kẹt ở mức 16.000 đến 17.000 suốt nhiều tháng.

Học trong ngữ cảnh: những từ ở lại khi đọc

Những người đã bỏ học thuộc kể những trải nghiệm giống nhau. Một người ngày nào cũng đọc và nghe tiếng Anh viết rằng những từ đã gặp bảy, tám lần mà lười tra, đến khi gặp lại trong video thì bỗng hiểu. Một bài khác nêu một ý kiến phổ biến: từ khó gặp trong năm ngữ cảnh khác nhau là nhớ, còn học bằng ứng dụng hay sách từ vựng thì phải lặp lại tám đến mười lần.

Cách nối hai phe tốt nhất đến từ một người đọc hết cuốn tiểu thuyết tiếng Anh đầu tiên trong 15 ngày: khi đọc chỉ gạch chân, không tra; buổi tối chọn năm đến mười từ đáng nhớ, chép lại kèm câu trong sách; rồi xem lại vào hôm sau, sau ba ngày, sau một tuần và sau hai tuần. Vẫn học có chủ đích, nhưng chỉ học những từ mình thật sự đã gặp.

Kế hoạch kết hợp cả hai

Mốc 3.500 từ đến từ một bình luận dưới bài về 414 ngày: 3.500 từ thông dụng cần học thuộc, phần còn lại tích lũy qua đọc. Có người đặt mốc ở 6.000.

Solaread giúp gì

Solaread nối việc đọc với việc học từ. Khi bạn đọc sách tiếng Anh, những từ bạn có thể chưa biết có nghĩa tiếng Việt ngắn trong ngoặc ngay sau, trên cùng một dòng. Nhấp đúp vào từ khác để xem nghĩa, chọn «Thêm vào từ vựng» để lưu từ đó cùng câu chứa nó. Từ bạn đánh dấu là đã biết sẽ không được dịch nữa, nên phần trợ giúp đi theo trình độ của bạn.

Câu hỏi thường gặp

Mỗi ngày nên học bao nhiêu từ vựng tiếng Anh?

Người học kể từ 10 đến 150 từ mới mỗi ngày; quan trọng hơn là phần ôn tập không dồn quá sức.

Nên học thuộc từ hay học qua đọc?

Nhiều người học thuộc 3.500 đến 6.000 từ thông dụng đầu tiên, sau đó chủ yếu học qua đọc.

Vì sao học bằng ứng dụng rồi mà gặp trong bài vẫn quên?

Vì từ trong ứng dụng thường trông khác khi nằm trong câu thật; lưu từ cùng câu của nó giúp nhớ lại dễ hơn.

• Sách tiếng Anh cho người mới học: những cuốn đầu tiên người học khác đã thật sự đọc hết
• Đọc sách tiếng Anh mà không phải tra từng từ